کافه کتاب بهاران

 کتاب امثال و حکم

- مؤلف: علی‌اکبر دهخدا

- حجم ۴ فایل: ۴۰مگابایت

- تعداد صفحه: ۶۲۴+۶۴۶+۵۴۲+۴۰۴

امثال و حکم دارای نزدیک به ۵۰هزار امثال و حکم (ضرب‌المثل)، کلمات قصار و ابیات متفرقه است.

مطالب به ترتیب الفبا تنظیم و ضرب‌المثل‌ها شرح و تفسیر شده است.

دهخدا، از خردسالگی به گردآوری امثال عوام، کوشش کرده بود. او به پیروی از رسم و شیوهٔ شاعران و نویسندگان قدیم ایران، ضرب‌المثل‌ها را نه به صورتی که در زبان مردم بوده، بلکه به صورتی که در کتاب‌ها و دیوان‌ها آمده نقل کرده است. چنان‌که گویی اصلاً در صدد گردآوری فرهنگ مردم (فولکلور) نبوده، بلکه قصد داشته که شعرها و کلمات اخلاقی و پندآموز را در یک جا گرد آورد.

ضرب‌المثل‌ها در این کتاب، مقام دوم را گرفته و اغلب تنها به عنوان مترادف امثال و حکم ادبی ذکر گردیده است.

علی‌اکبر دهخدا، مفهوم ضرب‌المثل را با مفهوم کلمات کوتاه حکیمانه و اخلاقی را در هم ترکیب کرده ‌است.

او در تألیف خود بیش از هزار عبارت عربی آورده که بیشتر آیات قرآن و احادیث نبوی و کلمات منسوب به امامان شیعه و امثال و نظایر آن‌هاست.

۴۵هزار بیت از شاعران کلاسیک (از جمله ۵‌هزار بیت از فردوسی، ۴هزار بیت از سعدی، ۲۵۰۰بیت از نظامی گنجه‌ای، ۲۵۰۰بیت از اسدی طوسی، ۲۵۰۰بیت از جلال‌الدین رومی) در این ۴جلد کتاب گردآوری کردده است. بیشتر این بیت‌ها شکل‌های گوناگون یک ضرب‌المثل است که هر شاعری به سلیقهٔ خود و با بیانی خاص به نظم درآورده ‌است.

با دقت و بررسی در این مجموعه، به خوبی آشکار می‌گردد که دهخدا امثال و حکم، آیات، اخبار و کلمات قصار بزرگان را بدون توجه به این‌که آیا در میان مردم رایج و متداول هستند یا نه، گردآوردی و در کنار هم قرار داده ‌است.